Menu
Zorgbundels maken waarde-gedreven zorg mogelijk

Zorgbundels maken waarde-gedreven zorg mogelijk

Zorgverzekeraar Zilveren Kruis experimenteert met zorgbundels. Deze nieuwe contractvorm moet leiden tot betere behandelingen, meer kwaliteit van leven voor de patiënt én lagere kosten. ‘Daarvan profiteren patiënt, zorgaanbieder en verzekeraar’, zeggen inkoopvernieuwers Jeroen van der Wolk en Eric van der Hijden.

Zorgverzekeraar Zilveren Kruis zoekt vanuit value-based healthcare naar nieuwe contractvormen met zorgaanbieders. Het bestaande bekostigingsmodel, waarbij aanbieders alleen betaald worden per verrichting ziet de verzekeraar op langere termijn als een doodlopend spoor.

‘Daarom zijn we gaan experimenteren met zorgbundels, waarin we kijken naar de kosten en uitkomsten van het integrale zorgpad van de patiënt, van huisarts tot ziekenhuis en thuiszorg achteraf’, zegt Jeroen van der Wolk, senior manager analyse bij de afdeling strategie & innovatie zorginkoop. ‘Waarde voor de patiënt is voor ons: uitkomsten van de behandeling die voor de patiënt relevant zijn. Daaronder valt niet alleen de kwaliteit van de behandeling, maar ook de kwaliteit van leven.’

Nierdialyse aan huis

Zilveren Kruis wil de zorg ook richting huis brengen. Dat is lastig bij een systeem met bekostiging per verrichting, zegt Van der Wolk. Hij noemt als voorbeeld nierdialyse. ‘Dat kan nu technisch goed thuis gebeuren, maar zorgaanbieders hebben geen financiële prikkel om dat te regelen. Zorgbundels ruimen barrières op tussen de verschillende schotten in de zorgketen en daarvan profiteren patiënt, zorgaanbieder en verzekeraar.’
‘Voor ons gaat value-based healthcare niet over de organisatie van het ziekenhuis of de huisartspraktijk, maar over het belang van onze verzekerden‘, vertelt Eric van der Hijden, strategisch beleidsadviseur bij de afdeling strategie & innovatie zorginkoop over de insteek van de zorgverzekeraar.

‘Veel waardegedreven initiatieven van zorginstellingen spelen zich af binnen de muren van de instelling, waarbij de focus vooral ligt op verbetering van interne processen en voorkomen van verspilling.’ Verbeterde uitkomsten van dat interne proces vindt Zilveren Kruis óók waardevol, maar daarvoor kan de verzekeraar de zorgaanbieder belonen via de reguliere contracten. ‘Inkooptechnisch wordt het interessant als verbetering van uitkomsten wordt belemmerd doordat we met elke aanbieder apart contracten sluiten’, zegt Van der Hijden.

Leren van pilots

Met het Erasmus MC doet Zilveren Kruis een pilot voor patiënten met een beroerte, waarbij de hele zorgketen voor deze patiënten wordt gefinancierd via één zorgbundel, zodat behandeling en revalidatie niet meer in twee aparte contracten hoeven te worden geregeld. ‘Het blijkt lastig om zo’n contract in een goede vorm te gieten, maar daar leren we juist van’, zegt Van der Hijden. ‘Het is niet nodig om bijvoorbeeld een aparte rechtspersoon op te richten. We weten nu dat het ook kan met goed afgestemde samenwerkingsovereenkomsten en bijlagen bij de normale inkoopcontracten. Dat maakt het eenvoudiger.’

De eerste zorgbundelpilot van Zilveren Kruis vond plaats in Nijkerk. Daar namen de huisartsen van gezondheidscentra De Nije Veste en Corlaer de regie over de begeleiding van chronische longpatiënten (COPD). De huisartsen huurden longartsen van de ziekenhuizen Meander en Sint Jansdal in voor de diagnostiek, en lieten patiënten vragenlijsten invullen, om inzicht te krijgen in hun dagelijkse situatie.
De pilot was een succes.

‘Minder patiënten kampten met benauwdheid en de pilot resulteerde in minder verpleegdagen in het ziekenhuis. Bovendien waardeerden patiënten de betere informatie over hun behandeling door zorgverleners’, zegt Van der Hijden. ‘De zorgverleners waren ook tevreden omdat zij meer tijd konden maken voor de patiënt en maatwerk konden leveren.’ Alleen de gewenste kostenreductie werd niet bereikt omdat het aantal longpatiënten te klein was om de investeringen terug te verdienen. Daarom breidt Zilveren Kruis de pilot in Nijkerk nu uit met andere chronische aandoeningen, zoals diabetes.

Preventie bespaart

Een vergelijkbaar meerjarig shared savings contract sloot Zilveren Kruis met een gezondheidscentrum in Nieuwegein, voor de behandeling van chronische hart- en vaatproblemen. ‘In zo’n contract kijk je naar de integrale zorgkosten van een verzekerde’, legt Van der Hijden uit. ‘Dalen die door meer aandacht voor preventie, dan keer je een deel van de besparing uit. De hoogte hangt af van de geleverde kwaliteit.’

Het centrum werd zelf verantwoordelijk gemaakt voor de inrichting van de kosten in de hele keten: van huisartsenzorg tot specialistische ziekenhuis- en paramedische zorg en geneesmiddelen. Ook hier moet maatwerk voor patiënten drie doelen dienen: verbetering van de gezondheid, van kwaliteit van leven en lagere kosten door minder ziekenhuisbehandelingen en –opnames. ‘De bespaarde kosten komen grotendeels ten goede aan het gezondheidscentrum, om meer te kunnen investeren in preventie, diagnostiek en innovatie voor deze patiëntengroep’, zegt Van der Hijden.

'Zo geven we professionals de rol die ze horen te hebben.'

Bundels kopiëren

Zilveren Kruis denkt dat 50 à 75 procent van de verzekeraarscontracten in de gezondheidszorg in vijf à tien jaar via zorgbundels te regelen zijn. ‘We zijn nu voor onze beleidsplannen voor 2020 en later aan het bedenken welke aandoeningen daarvoor het meest geschikt zijn’, zegt Van der Wolk. ‘En we gaan ook bekijken of we zorgbundels van andere verzekeraars kunnen kopiëren, om niet zelf het wiel te hoeven uitvinden.’

Het is voor zorgaanbieders ook niet wenselijk dat elke verzekeraar eigen bundels maakt, die op details verschillen. Bundels moeten innovatie mogelijk maken binnen het huidige stelsel én administratieve lasten verlagen. Essentieel daarvoor is goede afstemming op de langetermijnvisie van de zorgaanbieder binnen de regio. ‘Dat drukken ziekenhuisdirecties ons op het hart. Daarom maken we meerjarenafspraken om rust te creëren’, zegt Van der Wolk. ‘We moeten ook heel goed rekening houden met de organisatie van een ziekenhuis, om werkbare afspraken te maken over bijvoorbeeld terugdringen van vermijdbare complicaties.’

Inzicht in kosten

Als het alleen maar over budgetten en kosten gaat, is de verhouding tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders soms gepolariseerd, maar daarvan is bij de pilots geen sprake. Dat komt doordat de focus ligt op vergroten van waarde voor de patiënt, en niet op kosten of budgetomvang. ‘Dat wekt het vertrouwen dat je nodig hebt om de omslag te kunnen maken’, zegt Van der Hijden.

Zilveren Kruis toont de integrale kosten van zorg, waar professionals vaak geen idee van hebben. ‘Doordat we samen met hen nagaan welke zorg essentieel is voor een zorgbundel, geven we professionals de rol die ze horen te hebben: nadenken over kwaliteit verhogen en waar mogelijk kosten verlagen’, zegt Van der Hijden. ‘Dat zou ook mijn tip zijn: begin met het geven van inzicht in integrale zorgkosten. In de eerste en tweede lijn kan dat bijvoorbeeld in het eerste jaar na een behandeling.’